Mình bắt đầu dạy phát âm, IPA, trọng âm và ngữ điệu từ năm 2009. Sau hơn 15 năm, có một điều mình gặp đi gặp lại ở rất nhiều học viên: đã từng học phát âm, thậm chí thuộc khá nhiều ký hiệu IPA, nhưng nền tảng âm vẫn sai.

Ví dụ rất đơn giản là /ɪ/ và /iː/. Nhiều người biết “ship” và “sheep” được phiên âm khác nhau, nhưng khi nói thực tế hai từ vẫn gần như giống hệt nhau. Biết ký hiệu là một chuyện, còn hiểu sự khác biệt về chất lượng nguyên âm, vị trí lưỡi, độ căng và kiểm soát được âm đó khi nói lại là chuyện khác.

Hay với /θ/ trong “think”. Có người nhìn IPA biết ngay đây là âm /θ/, nhưng khi nói vẫn thành /t/ hoặc /s/. Nghĩa là biết ký hiệu chưa có nghĩa là đã thật sự làm chủ âm vị (phoneme) đó.

Đây là lý do mình luôn coi phát âm là phần nền móng. Một từ được cấu tạo từ các phoneme, tức những đơn vị âm cơ bản trong hệ thống ngôn ngữ. Nếu ngay từ tầng này đã hình thành sai cách tạo âm, sai vị trí lưỡi, sai khẩu hình hoặc sai cách phân biệt những âm gần nhau, cái sai đó rất dễ đi theo lên cả từ, cụm từ và câu.

Vấn đề lớn hơn là học sai lâu ngày thường khó sửa hơn khi chưa từng học. Nếu từ đầu bạn luôn đọc “sheep” gần giống “ship”, não và cơ miệng sẽ dần coi cách phát âm đó là bình thường. Sau vài năm, mình không chỉ học cách phát âm mới mà còn phải gỡ một thói quen cũ đã được lặp lại hàng nghìn lần.

Nhưng kể cả khi đọc đúng từng phoneme, câu chuyện vẫn chưa kết thúc. Người bản xứ không nói bằng cách lấy từng âm, từng từ rồi đọc đều đều nối lại với nhau.

Ví dụ “did you” khi nói tự nhiên thường không còn nghe như hai từ tách biệt hoàn toàn. Hai âm có thể tương tác với nhau và tạo ra một âm gần /dʒ/. Hay trong American English, âm /t/ ở những từ như “water” có thể trở thành flap /ɾ/, nghe gần giống một âm “d” rất nhanh.

Rồi còn linking, reduction, assimilation, elision. Đó là lý do có người đọc từng từ riêng lẻ khá đẹp, nhưng khi nói một câu dài lại vẫn nghe rời, cứng và thiếu tự nhiên.

Phía trên tầng âm còn có một hệ thống lớn hơn nữa: word stress, sentence stress, rhythm và intonation. Thử đọc “I didn’t say HE stole the money” và “I didn’t say he STOLE the money”. Chỉ đổi vị trí trọng âm câu, thông điệp người nghe nhận được đã khác.

Lúc này, vấn đề không còn nằm ở từng âm riêng lẻ nữa, mà là cách bạn tổ chức cả câu.

Đó cũng là lý do trong khóa AAM - Làm chủ giọng bản xứ Mỹ, mình không xây chương trình theo kiểu “học hết bảng IPA là xong”. Học viên đi từ nền tảng phoneme, nguyên âm, phụ âm, /r/, âm mũi rồi mới lên word stress, connected speech, nối âm, biến âm, rhythm và intonation.

Mục tiêu cuối cùng không phải là thuộc thật nhiều ký hiệu IPA hay bắt chước vài câu nghe cho giống người Mỹ. Mục tiêu là hiểu hệ thống, biết tại sao mình phát âm như vậy, biết nghe ra mình sai ở đâu, biết cách sửa và quan trọng nhất là sau khóa học vẫn có thể tiếp tục tự học, tự điều chỉnh giọng của mình.

Kiến thức phát âm trên Internet bây giờ rất nhiều. Một video 60 giây hoàn toàn có thể dạy đúng một âm, nhưng một mảnh kiến thức đúng chưa chắc đã tạo thành một hệ thống đúng.

Với phát âm, đôi khi thứ quan trọng nhất không phải là mình đã học bao nhiêu, mà là mình đã xây cái nền đúng ngay từ đầu hay chưa.

AAM - Làm chủ giọng bản xứ Mỹ - từ phoneme đến trọng âm, connected speech, rhythm và intonation

Chuẩn Hóa Tiếng Anh Emas - 15 NĂM KINH NGHIỆM đào tạo tiếng Anh cho người lớn và doanh nghiệp.

Mang đến giải pháp đột phá giúp bạn nhanh chóng lấy lại căn bản và tự tin giao tiếp tiếng Anh sau 2-3 tháng